Gids, Platform
Hoe bereken je de CO₂-voetafdruk van je bedrijf?
- Auteur
- PureField
- Gepubliceerd
- Bijgewerkt
De CO₂-voetafdruk van een bedrijf is de totale uitstoot van broeikasgassen die het in één jaar veroorzaakt, uitgedrukt in ton CO₂-equivalent (t CO₂e). Je berekent hem door de activiteitsgegevens van elke bron (kWh, liter, kg, km) te vermenigvuldigen met de emissiefactor van die bron en de uitkomsten op te tellen per scope 1, 2 en 3 van het GHG Protocol en zo nodig per categorie van ISO 14064-1, die er zes kent.
Wie berekent een CO₂-voetafdruk, en waarom?
Bedrijven berekenen hun CO₂-voetafdruk om vier redenen: verplichte rapportage, gegevensverzoeken van klanten die rapporteren, export naar de Europese Unie en reductiedoelen.
De financieel manager van een bedrijf dat airconditioners maakt en onderhoudt, krijgt een e-mail van een afnemer in Duitsland. De afnemer wil de scope 1- en scope 2-uitstoot van vorig jaar weten en welk deel op zijn inkopen valt. Facturen, tankpasoverzichten en servicerapporten zijn er, maar ze zijn nooit in één tabel samengebracht.
- Verplichte rapportage: Bedrijven die onder TSRS vallen, de Turkse standaarden voor duurzaamheidsrapportage, maken scope 1, 2 en 3 bekend in hun duurzaamheidsverslag.
- Klantverzoeken: Hun leveranciers krijgen gegevensverzoeken voor scope 3. De technische scope 3-handleiding van het GHG Protocol beschrijft als meest leveranciersspecifieke methode voor ingekochte goederen en diensten het verzamelen van productgebonden cradle-to-gate-inventarisgegevens bij leveranciers; bij de hybride methode vraagt de klant de leverancier om zijn toegerekende aandeel in scope 1 en 2.
- Export: Een importeur in de EU vraagt de producent van ijzer en staal, aluminium, cement of kunstmest om de ingebedde emissies van de goederen.
- Reductiedoelen: Een bedrijf dat een doel stelt, maakt eerst een inventaris van een basisjaar als vertrekpunt.
In het voorbeeld verderop komt een middelgroot productie- en servicebedrijf uit op 570 ton CO₂e. De ondergrens voor installaties in het Turkse emissiehandelssysteem ligt op 50.000 ton per jaar. Een bedrijf van deze omvang rekent voor de gegevensverzoeken van zijn klanten en voor zijn eigen reductiedoel.
Welke standaarden gelden er?
De twee belangrijkste kaders voor een berekening op bedrijfsniveau zijn de GHG Protocol Corporate Standard en ISO 14064-1:2018. Beide werken met dezelfde gegevens en groeperen de uitkomsten anders.
Het GHG Protocol deelt uitstoot op in drie scopes. Scope 1 is directe uitstoot uit bronnen die het bedrijf bezit of beheerst: ketels, ovens, bedrijfsvoertuigen, koudemiddel dat uit eigen koelapparatuur lekt. Scope 2 is uitstoot door de opwekking van de elektriciteit, stoom en warmte die het bedrijf inkoopt en verbruikt. Scope 3 is alle overige indirecte uitstoot in de waardeketen. De Corporate Standard verplicht om scope 1 en 2 apart te berekenen en te rapporteren en laat scope 3 vrij. De Scope 3 Standard verdeelt die uitstoot in 15 categorieën, acht stroomopwaarts en zeven stroomafwaarts.
ISO 14064-1:2018 groepeert uitstoot in zes categorieën. De norm vraagt om directe uitstoot per gas te kwantificeren, significante indirecte uitstoot met gedocumenteerde criteria te selecteren en de onzekerheid op categorieniveau te beoordelen. In Turkije vraagt ook TSRS 2 om meting volgens de GHG Protocol Corporate Standard, tenzij een overheidsinstantie een andere methode voorschrijft.
| GHG Protocol | Categorie van ISO 14064-1 | Voorbeeld in een service- en productiebedrijf |
|---|---|---|
| Scope 1 | 1. Directe uitstoot | Gasketel en oven, brandstof van servicebussen, lpg van heftrucks, koudemiddel uit eigen apparatuur |
| Scope 2 | 2. Geïmporteerde energie | Ingekochte elektriciteit, stoom en warmte |
| Scope 3, categorieën 4, 6, 7 en 9 | 3. Transport | Ingekocht vervoer, zakenreizen, woon-werkverkeer |
| Scope 3, categorieën 1, 2, 3 en 5 | 4. Producten die de organisatie gebruikt | Ingekochte materialen en diensten, kapitaalgoederen, well-to-tank-uitstoot van brandstoffen, afval |
| Scope 3, categorieën 11 en 12 | 5. Gebruik van producten van de organisatie | Energieverbruik en koudemiddellekken van verkochte apparatuur over de levensduur, einde levensduur |
| Overige bedrijfsspecifieke posten | 6. Overige bronnen | Bronnen die in geen andere categorie passen |
Waar let je op bij het trekken van de grenzen?
Een verkeerd getrokken grens telt dezelfde uitstoot dubbel of helemaal niet. Drie beslissingen wegen het zwaarst.
- Consolidatiebenadering: Het GHG Protocol kent de benadering op basis van aandelenbelang, financiële zeggenschap en operationele zeggenschap. Uitstoot van geleasede servicebussen telt bij operationele zeggenschap als direct en blijft bij financiële zeggenschap indirect.
- Van wie het koudemiddel is: Koudemiddel dat lekt uit apparatuur die een bedrijf bezit of beheerst, is scope 1 van dat bedrijf. Koudemiddel dat in de airconditioner van een klant wordt bijgevuld, is scope 1 van de klant; in de inventaris van het servicebedrijf horen de lekken van zijn eigen apparatuur. Bij een fabrikant die airconditioning- of koelapparatuur verkoopt, horen lekken van de verkochte apparaten tijdens gebruik bij scope 3, categorie 11.
- Montreal-gassen: HCFK's zoals R-22 zijn geen gassen van het Kyoto-protocol. Het GHG Protocol staat toe ze apart, buiten de scopes, te rapporteren. In de DESNZ-tabel 2026 is de rij voor R-22 die alleen Kyoto-gassen telt leeg; de rij die niet-Kyoto-gassen telt, geeft 1.760 kg CO₂e/kg.
Hoe werkt de berekening stap voor stap?
Voor elke bron geldt dezelfde formule: uitstoot (kg CO₂e) = activiteitsgegevens × emissiefactor. Bij koudemiddelen is de factor het aardopwarmingsvermogen van het gas (GWP): elke kilo die weglekt, staat gelijk aan zoveel kilo CO₂. Worden lekken niet apart gemeten, dan beschrijft DESNZ dat je in plaats daarvan de bijgevulde hoeveelheden van het jaar gebruikt, omdat het bijgevulde gas vervangt wat is weggelekt.
- Grens: welke bedrijven, locaties en voertuigen meetellen; een rapportageperiode van 12 maanden; de consolidatiebenadering.
- Bronnenlijst: scope 1 en 2 volledig; de significante scope 3-categorieën en de reden voor uitsluitingen.
- Activiteitsgegevens: kWh en m³ van facturen, liters van de tankpas, kilo's koudemiddel van serviceformulieren, reizigerskilometers uit reisoverzichten.
- Factorenset: één bron en één GWP-set; bron en jaar van de netfactor komen in het verslag.
- Berekening: regel voor regel vermenigvuldigen, daarna totalen per scope en categorie.
- Documentatie: aannames, gegevensbronnen, de onzekerheidsbeoordeling en het basisjaar.
Drie referentie-uitkomsten met DESNZ-factoren 2026:
- 100.000 kWh aardgas × 0,18231 = 18.231 kg, ofwel 18,23 t CO₂e
- 1.000 L diesel × 2,66155 = 2.661,55 kg, ofwel 2,66 t CO₂e
- 10 kg bijgevuld R-410A × 1.924 = 19.240 kg, ofwel 19,24 t CO₂e
De laatste regel laat zien waarom koudemiddel een eigen registratie verdient: 10 kg R-410A staat gelijk aan het verbranden van ongeveer 7.229 liter diesel.
Op een Turkse gasfactuur volgen de kWh uit het gasvolume vermenigvuldigd met de bovenste verbrandingswaarde (Turkse tariefverordening voor de aardgasmarkt, artikel 18). De DESNZ-kWh-factor op basis van bovenste verbrandingswaarde past daarom direct op de factuur. Is alleen het volume bekend, dan kun je 2,02633 kg CO₂e/m³ gebruiken; kWh heeft de voorkeur omdat het de werkelijke verbrandingswaarde van het geleverde gas weergeeft.
| Bron | Factor | Eenheid |
|---|---|---|
| Aardgas | 0,18231 | kg CO₂e/kWh (bovenste verbrandingswaarde) |
| Aardgas | 2,02633 | kg CO₂e/m³ |
| Diesel (100% mineraal) | 2,66155 | kg CO₂e/L |
| Benzine (100% mineraal) | 2,35372 | kg CO₂e/L |
| Lpg | 1,55713 | kg CO₂e/L |
| Stookolie | 3,17492 | kg CO₂e/L |
| Industriële steenkool | 2.415,04 | kg CO₂e/t |
| R-410A; R-32; R-134a; R-404A | 1.924; 677; 1.300; 3.943 | kg CO₂e/kg (GWP, AR5) |
| Turks elektriciteitsnet (Ember 2025) | 0,4758 | kg CO₂e/kWh |
| Well-to-tank: aardgas; diesel; benzine; lpg | 0,03021; 0,62409; 0,60664; 0,18551 | kg CO₂e/kWh of L |
| Gemiddelde dieselauto | 0,17265 | kg CO₂e/km |
| Vluchten: binnenland; korte afstand economy | 0,22928; 0,12576 | kg CO₂e/reizigerskilometer |
De factoren komen uit de Britse DESNZ-set 2026 (versie 1.2, GWP volgens IPCC AR5) en de netwaarde uit de Ember-gegevens over 2025. De well-to-tank-factor (WTT) dekt winning, raffinage en transport van de brandstof en hoort bij scope 3, categorie 3. De vluchtfactoren zijn Britse waarden van DESNZ, gebruikt als benadering voor Turkije. Ze bevatten het extra opwarmende effect op grote hoogte (stralingsforcering). Ter vergelijking de netintensiteiten 2025 volgens Ember: Duitsland 0,3341, Nederland 0,2537, Rusland 0,4469, Verenigd Koninkrijk 0,2180, wereldgemiddelde 0,4601 kg CO₂e/kWh.
Waarom wordt scope 2 op twee manieren berekend?
Elektriciteit beantwoordt twee aparte vragen: hoeveel het net waarop je bent aangesloten gemiddeld uitstoot (de locatiegebaseerde methode), en hoe je elektriciteitscontracten dat veranderen (de marktgebaseerde methode).
De Scope 2 Guidance van het GHG Protocol vraagt een bedrijf dat actief is in een markt met contractuele instrumenten om beide uitkomsten te rapporteren, elk gelabeld met de methode. TSRS 2 vraagt om bekendmaking van de locatiegebaseerde scope 2 en van de informatie over contractuele instrumenten die gebruikers nodig hebben.
In Turkije is het binnenlandse contractuele instrument het YEK-G-certificaat: elk certificaat staat voor 1 MWh hernieuwbare elektriciteitsproductie en wordt uitgegeven door EPİAŞ, de beheerder van de energiebeurs. Internationale I-REC-certificaten dienen hetzelfde doel. In de marktgebaseerde berekening worden gecertificeerde kWh met nul vermenigvuldigd. Voor niet-gecertificeerde kWh vraagt de guidance om een factor voor de residuele mix, die vrijwillige aankopen eruit haalt. Omdat er voor Turkije geen factor voor de residuele mix is gepubliceerd, vermenigvuldigen de calculators van PureField die kWh met het netgemiddelde. De guidance staat het netgemiddelde in dat geval toe; het verslag vermeldt dat er geen residuele mix beschikbaar is en dat dit tot dubbeltelling tussen verbruikers kan leiden.
| Post | Locatiegebaseerd | Marktgebaseerd |
|---|---|---|
| YEK-G-gecertificeerd, 200.000 kWh | 200.000 × 0,4758 = 95,16 t | 0 t |
| Niet gecertificeerd, 300.000 kWh | 300.000 × 0,4758 = 142,74 t | 300.000 × 0,4758 = 142,74 t |
| Totaal scope 2 (500.000 kWh, 40% YEK-G) | 237,90 t | 142,74 t |
Bij een verbruik van 500.000 kWh verlaagt elke 10 procentpunt extra YEK-G-aandeel de marktgebaseerde uitkomst met 23,79 t (50.000 kWh × 0,4758); de locatiegebaseerde uitkomst verandert niet. Is al het verbruik gecertificeerd, dan is de marktgebaseerde scope 2 nul, terwijl de locatiegebaseerde nog steeds met 237,9 t wordt gerapporteerd.
Ook de bron van de netfactor telt mee. De Ember-waarde over 2025 is een levenscyclusintensiteit: ze omvat uitstoot uit de productie van brandstof, de toeleveringsketen en de bouw van centrales. De Scope 2 Guidance vraagt in scope 2 om emissiefactoren die alleen de verbranding dekken en zet het stroomopwaartse deel in scope 3, categorie 3. Gebruik voor officiële rapportage de factor van de nationale overheid. In dat geval komt de stroomopwaartse uitstoot van elektriciteit apart in scope 3, categorie 3. Het informatieformulier van het Turkse ministerie van Energie en Natuurlijke Hulpbronnen (rekenperiode 2022, gepubliceerd op 6 december 2024) geeft 0,478 t CO₂e/MWh voor verbruikspunten op het distributienet en 0,445 voor verbruikspunten op het transmissienet. Dezelfde 500.000 kWh komen met de distributiefactor uit op 239,0 t, minder dan 0,5% verschil met de Ember-uitkomst.
Voorbeeld: een middelgroot productie- en servicebedrijf
Het bedrijf hieronder is fictief; de cijfers zijn gekozen om te laten zien hoe de berekening is opgebouwd. Elke regel gebruikt de factoren hierboven.
- Een bedrijf met 95 medewerkers dat airconditioning- en koelapparatuur maakt en onderhoudt; één fabriek en één kantoor. Voertuigen en gebouwen staan onder zijn operationele zeggenschap.
- Jaarlijkse energie: 600.000 kWh aardgas (verwarming en de lakoven), 500.000 kWh elektriciteit, waarvan 40% met YEK-G-certificaat.
- Brandstof: 14 dieselservicebussen 42.000 L, 3 poolauto's op benzine 4.500 L, 2 heftrucks op lpg 3.000 L.
- Koudemiddel bijgevuld in eigen apparatuur: 8 kg R-410A in airconditioners op kantoor, 3 kg R-404A in een testkamer; 2 kg R-22 in een oud apparaat.
- Zakenreizen: 80 binnenlandse vluchten van gemiddeld 700 km (56.000 reizigerskilometer), 12 Europese vluchten in economy van gemiddeld 2.000 km (24.000 reizigerskilometer) en 30.000 km met auto's van medewerkers (aangenomen: gemiddelde dieselauto's).
- 4.800 servicebezoeken per jaar.
| Bron | Scope | Activiteitsgegevens | Factor | t CO₂e | Aandeel |
|---|---|---|---|---|---|
| Elektriciteit, locatiegebaseerd | Scope 2 | 500.000 kWh | 0,4758 | 237,90 | 41,7% |
| Diesel, servicebussen | Scope 1 | 42.000 L | 2,66155 | 111,79 | 19,6% |
| Aardgas | Scope 1 | 600.000 kWh | 0,18231 | 109,39 | 19,2% |
| Well-to-tank-uitstoot van brandstoffen | Scope 3, categorie 3 | Vier brandstoffen | Per brandstof | 47,62 | 8,4% |
| R-410A bijgevuld | Scope 1 | 8 kg | 1.924 | 15,39 | 2,7% |
| Binnenlandse vluchten | Scope 3, categorie 6 | 56.000 reizigerskilometer | 0,22928 | 12,84 | 2,3% |
| R-404A bijgevuld | Scope 1 | 3 kg | 3.943 | 11,83 | 2,1% |
| Benzine, poolauto's | Scope 1 | 4.500 L | 2,35372 | 10,59 | 1,9% |
| Zakenreizen met de auto | Scope 3, categorie 6 | 30.000 km | 0,17265 | 5,18 | 0,9% |
| Lpg, heftrucks | Scope 1 | 3.000 L | 1,55713 | 4,67 | 0,8% |
| Europese vluchten, economy | Scope 3, categorie 6 | 24.000 reizigerskilometer | 0,12576 | 3,02 | 0,5% |
| Totaal, locatiegebaseerd | – | – | – | 570,22 | 100% |
De well-to-tank-regel bestaat uit aardgas 18,13 t, diesel 26,21 t, benzine 2,73 t en lpg 0,56 t. Omdat de Ember-factor het stroomopwaartse deel al bevat, is er geen aparte well-to-tank-regel voor elektriciteit; zo wordt dezelfde uitstoot niet dubbel geteld. De aandelen zijn afgerond. Het bijgevulde R-22 (2 kg × 1.760 = 3,52 t CO₂e) is een Montreal-gas, blijft daarom buiten het totaal en staat op een aparte regel in het verslag.
| Scope | Locatiegebaseerd | Marktgebaseerd, 40% YEK-G |
|---|---|---|
| Scope 1 | 263,66 t (46,2%) | 263,66 t (55,5%) |
| Scope 2 | 237,90 t (41,7%) | 142,74 t (30,0%) |
| Scope 3, categorieën in het voorbeeld | 68,66 t (12,0%) | 68,66 t (14,5%) |
| Totaal | 570,22 t | 475,06 t |
Dezelfde uitkomst in de categorieën van ISO 14064-1:
| Categorie van ISO 14064-1 | Posten in het voorbeeld | t CO₂e |
|---|---|---|
| 1. Directe uitstoot | Brandstoffen en koudemiddel | 263,66 |
| 2. Geïmporteerde energie | Elektriciteit, locatiegebaseerd | 237,90 |
| 3. Transport | Vluchten en zakenreizen met de auto | 21,04 |
| 4. Producten die de organisatie gebruikt | Well-to-tank-uitstoot van brandstoffen | 47,62 |
De drie grootste bronnen (elektriciteit, de diesel van de servicevloot en aardgas) vormen samen 80,5% van het totaal; een reductieplan begint bij die drie regels. Intensiteitskengetallen maken vergelijking mogelijk tussen perioden en bedrijven: 6,0 t CO₂e per medewerker (marktgebaseerd 5,0 t) en voor de diesel van de vloot 111.785 kg / 4.800 = 23,3 kg CO₂e per servicebezoek.
Het getal voor de afnemer komt uit dezelfde tabel. De Scope 3 Standard beschrijft hoe je de uitstoot van een leverancier toerekent naar het inkoopaandeel van de klant, gemeten in massa, aantallen of marktwaarde. Scope 1 en 2 van het voorbeeldbedrijf zijn samen 501,56 t locatiegebaseerd en 406,40 t marktgebaseerd. De diesel van de servicevloot (111,79 t) blijft buiten het aandeel van een productafnemer: 389,77 / 294,61 t (locatie/markt); een klant die 10% van de productverkoop afneemt, krijgt 39,0 / 29,5 t toegerekend.
Het voorbeeld laat ingekochte materialen (categorie 1), vervoer (4), afval (5), woon-werkverkeer (7) en het gebruik van verkochte producten (11) buiten beschouwing; daarvoor zijn uitgaven-, gewichts- of productgegevens nodig. Bij een fabrikant die airconditioners verkoopt, omvat categorie 11 de elektriciteit die de apparaten over hun levensduur verbruiken en het koudemiddel dat tijdens gebruik weglekt. Met die categorieën groeit het totaal; de 570 ton vormen het deel van de inventaris dat bestaat uit scope 1, scope 2 en een deel van scope 3.
Wat verandert er als de registratie digitaal is?
De formule is eenvoudig; het lastige is elke maand de juiste activiteitsgegevens met hun bron te verzamelen. Bij het voorbeeldbedrijf gaat het om 12 gas- en 12 stroomfacturen, de tankpasoverzichten van 17 voertuigen en 4.800 servicerapporten per jaar. Is die registratie digitaal, dan veranderen er vier dingen:
- Koudemiddel wordt per apparaat zichtbaar: Met een meetwaarde "bijgevuld koudemiddel (kg)" in het servicerapport stapelt elke bijvulling zich op in de rapporten van het apparaat, en herhaalde bijvullingen zie je terug in de grafiek die uit die rapporten wordt getekend. Eén apparaat dat elk kwartaal 1,5 kg R-410A verliest, komt op 6 kg × 1.924 = 11,54 t CO₂e per jaar. Dat is ongeveer 10% van de jaarlijkse dieseluitstoot van de 14 servicebussen van het voorbeeldbedrijf, evenveel als 4.337 liter diesel. Ook het type gas hoort in de registratie: 1 kg R-410A is 1.924 kg CO₂e, 1 kg R-32 is 677. Omdat het apparaat van de klant is, is dit scope 1 van de klant; de gemeten hoeveelheid in het servicerapport wordt een gegeven voor zijn eigen inventaris.
- Reisuitstoot wordt verdeeld over opdracht en klant: De tankpas geeft het totaal aantal liters van de vloot; dat totaal verdeel je zelf over de bezoeken op basis van de afstand in elk servicerapport. Met de factor voor een gemiddelde dieselauto (als benadering voor servicebussen) is een rit heen en terug van 80 km 13,8 kg CO₂e, ofwel 165,7 kg per jaar voor een klant met 12 bezoeken. Een herhaalbezoek van 120 km is 20,7 kg CO₂e; 100 herhaalbezoeken per jaar komen op 2,07 ton.
- De klant heeft zijn gegevens na elk bezoek: De pdf van het opgeslagen rapport gaat automatisch per e-mail naar de klant, met de bijgevulde kilo's in de meetwaardentabel.
- De onzekerheidsbeoordeling wordt nauwer: ISO 14064-1 vraagt om de onzekerheid op categorieniveau te beoordelen. Naarmate gemeten gegevens zoals facturen, meterstanden en serviceformulieren schattingen op basis van uitgaven vervangen, wordt de bandbreedte van die beoordeling kleiner.
De meeste van deze gegevens ontstaan bij het werk zelf: servicerapporten, onderhoudsplannen, facturen, inkooporders. De jaartotalen vul je zelf in de calculator in; servicerapporten, facturen en tankpasoverzichten zijn de bron van die totalen.
Wie moet er in Turkije rapporteren?
In Turkije leiden drie regelingen tot directe verplichtingen: het TSRS-toepassingsbesluit van KGK (de Turkse toezichthouder voor openbaar toezicht, verslaggevings- en controlestandaarden), het emissiehandelssysteem onder de Klimaatwet en, voor export, het CO₂-grensmechanisme van de EU (CBAM).
TSRS is verplicht voor bepaalde entiteiten die onder het recht voor kapitaalmarkten, banken en verzekeringen vallen, zoals beursgenoteerde bedrijven, banken en verzekeraars. Daarvan vallen onder de regeling wie in twee opeenvolgende perioden ten minste twee van drie drempels overschrijdt: een balanstotaal van 1 miljard TRY, een jaarlijkse netto-omzet van 2 miljard TRY en 500 medewerkers. De drempels zijn in januari 2026 bijgewerkt voor boekjaren die op of na 1 januari 2025 beginnen; banken buiten het depositogarantiefonds TMSF vallen er los van de drempels onder. Bedrijven buiten het toepassingsgebied kunnen TSRS vrijwillig toepassen.
TSRS 2 vraagt om bekendmaking van scope 1, 2 en 3 in ton CO₂e; het toepassingsbesluit van KGK geeft voor de eerste twee jaarlijkse rapportageperioden vrijstelling voor scope 3. Omdat scope 3 ingekochte goederen en diensten omvat, kan ook een leverancier die zelf niet onder de regeling valt gegevensverzoeken krijgen.
Klimaatwet nr. 7552 is op 9 juli 2025 gepubliceerd en voorziet in een emissiehandelssysteem (ETS). De ETS-verordening van 27 augustus 2026 omvat installaties die de activiteiten in haar bijlage 1 uitvoeren en meer dan 50.000 t CO₂e per jaar uitstoten; zij dienen elk jaar uiterlijk 30 april een geverifieerd emissieverslag in. Het systeem begint met een proefperiode waarvan de Koolstofmarktraad de reikwijdte en duur vaststelt. De wet maakt daarnaast een nationaal CO₂-grensmechanisme mogelijk.
Het CBAM van de EU is op 1 januari 2026 de definitieve fase ingegaan. Het omvat invoer van ijzer en staal, aluminium, cement, kunstmest, waterstof en elektriciteit; de lijst gaat verder dan grondstoffen en omvat ook producten van ijzer en staal zoals schroeven en bouten. Voor goederen behalve waterstof en elektriciteit ontstaat geen verplichting als de totale jaarlijkse invoer van een importeur onder 50 ton nettomassa blijft. De aangifte voor de invoer van 2026 moet uiterlijk 30 september 2027 binnen zijn, en de verkoop van CBAM-certificaten begint op 1 februari 2027. De gratis toewijzing aan EU-producenten in deze sectoren daalt in 2026 naar 97,5% en in 2030 naar 51,5% en stopt in 2034; het deel dat de importeur betaalt, groeit dienovereenkomstig.
De EU-importeur vraagt de installatie die de goederen heeft gemaakt om de werkelijke ingebedde emissies: het cijfer dat de installatie volgens de EU-methode berekent en dat een geaccrediteerde CBAM-verificateur bevestigt. De Commissie publiceert voor deze uitwisseling een communicatiesjabloon; de eerste verificatierapporten worden begin 2027 verwacht. Levert de installatie de gegevens niet, dan gebruikt de importeur standaardwaarden.
Hoe bereken je de CO₂-voetafdruk in PureField?
PureField is bedrijfssoftware die met AI-agents werkt en verkoop, service, inkoop en financiën op één platform bijhoudt. In het onderdeel Tools in het zijmenu van het panel staat een calculator voor de CO₂-voetafdruk van bedrijven die werkt volgens het GHG Protocol en ISO 14064-1:
- Scope 1 en scope 2; locatiegebaseerde en marktgebaseerde scope 2, met YEK-G- of I-REC-gecertificeerd verbruik.
- Scope 3 met materialen, well-to-tank-uitstoot van brandstoffen, vracht, afval, zakenreizen, woon-werkverkeer en water.
- Keuze tussen GWP volgens AR5 of AR6, onzekerheid naar gegevenskwaliteit, een categorietabel volgens ISO 14064-1, uitsplitsing per gas en intensiteitskengetallen.
- Reductienotities voor de drie grootste bronnen.
Hetzelfde menu bevat ook berekeningen voor de watervoetafdruk, de omrekening van energie en broeikasgassen, het SBTi-doelpad, de CO₂-voetafdruk van producten en ingebedde emissies volgens CBAM. De tools staan open voor alle medewerkers in het webpanel, in het klantenportaal en in de mobiele app (versie 1.4.9, in de App Store en Google Play). Eén rekenmodel op de server voert elke berekening uit, dus web, portaal en app tonen dezelfde uitkomst. Elke berekening wordt in de geschiedenis bewaard: geef haar een titel en ze wordt een opgeslagen berekening die je kunt heropenen, bewerken en opnieuw berekenen. Het basisjaar en de jaren erna blijven zo aparte records.
De gratis CO₂-voetafdruk-calculator op deze site gebruikt dezelfde factoren en formules. Hij dekt scope 1 (brandstoffen, voertuigbrandstof, bijgevuld koudemiddel), beide scope 2-methoden en een deel van scope 3 (well-to-tank-uitstoot van brandstoffen, zakelijke vluchten en autoreizen); alle posten uit het voorbeeld hierboven vallen daarbinnen. Materialen, vracht, afval, woon-werkverkeer, onzekerheid, de tabel volgens ISO 14064-1 en de opgeslagen geschiedenis zitten in het panel. Voor water kun je de gids over de watervoetafdruk lezen.
Een deel van de activiteitsgegevens ontstaat in de module buitendienst van PureField; de jaartotalen vul je zelf in de calculator in. Het mobiele servicerapport legt de reis vast (kantoor naar klant naar kantoor, afstand, ploeg, pauzes) en de duur van de service. Meetwaarden die je bedrijf vastlegt, zoals bijgevulde kilo's koudemiddel, komen in de pdf van het servicerapport als tabel en als lijngrafiek op basis van de laatste rapporten van het apparaat. Nadert de volgende onderhoudsdatum van een apparaat, dan krijgt de klant een herinneringsmail. De apparaatkaart met QR-code toont de geschiedenis van het apparaat op één plek. Pakketten en prijzen staan op de pagina prijzen.
Heb je een geverifieerde broeikasgasverklaring nodig, dan is deze berekening de voorbereiding van de dataset die naar de verificateur gaat.
Onderbouwing
- GHG Protocol Corporate Standard (herziene editie)
- Definities van scope 1, 2 en 3, de plicht om scope 1 en 2 apart te rapporteren en scope 3 als keuze (hoofdstuk 4), aparte rapportage van niet-Kyoto-gassen buiten de scopes (hoofdstukken 4 en 9), consolidatiebenaderingen (hoofdstuk 3). Bron: ghgprotocol.org
- GHG Protocol Scope 2 Guidance (2015)
- Dubbele rapportage (paragraaf 1.5.1), factorhiërarchieën voor de locatiegebaseerde en marktgebaseerde methode en factoren die alleen verbranding dekken (tabellen 6.2 en 6.3), netgemiddelde en meldplicht zonder residuele mix (hoofdstuk 6 en tabel 7.1), stroomopwaartse levenscyclusuitstoot in scope 3, categorie 3. Bron: ghgprotocol.org
- GHG Protocol Scope 3 Standard en technische scope 3-handleiding
- 15 categorieën (tabel 5.3), directe gebruiksemissies in categorie 11 inclusief koel- en airconditioningapparatuur, toerekening van leveranciersuitstoot (hoofdstuk 8), leveranciersspecifieke en hybride methode voor categorie 1. Bron: ghgprotocol.org, ghgprotocol.org
- ISO 14064-1 (editie 2018)
- Zes inventariscategorieën (paragraaf 5.2.4), directe uitstoot per gas (5.2.2), selectie van significante indirecte uitstoot (5.2.3), onzekerheidsbeoordeling (8.3), inhoud van de categorieën en het voorbeeld van de geleasede vloot (bijlage B). Bron: iso.org
- Britse DESNZ-omrekeningsfactoren voor broeikasgassen 2026 (versie 1.2)
- De factoren voor brandstoffen, well-to-tank, koudemiddelen, auto's en vluchten in dit artikel; GWP volgens IPCC AR5, 100 jaar; lekken berekenen uit bijvullingen en de rij voor R-22 onder het Montreal-protocol (blad Refrigerant & other). Bron: gov.uk
- Jaargegevens elektriciteit van Ember
- Netintensiteiten 2025 (Turkije 475,8, Duitsland 334,1, Nederland 253,7, Rusland 446,9, Verenigd Koninkrijk 218,0, wereld 460,1 g CO₂e/kWh) en de methode met levenscyclusuitstoot. Bron: ember-energy.org, ember-energy.org
- Informatieformulier emissiefactoren van het Turkse ministerie van Energie en Natuurlijke Hulpbronnen (rekenperiode 2022)
- Factoren voor verbruikspunten van 0,478 (distributienet) en 0,445 (transmissienet) t CO₂e/MWh, met de opmerking dat ze bruikbaar zijn voor CO₂-voetafdrukberekeningen. Bron: enerji.gov.tr
- Turkse verordening over garantiecertificaten voor hernieuwbare energie op de elektriciteitsmarkt (Staatscourant 14-11-2020, nr. 31304)
- Eén YEK-G-certificaat per 1 MWh productie, EPİAŞ als uitgevende instantie, van kracht sinds 1 juni 2021. Bron: resmigazete.gov.tr
- Turkse tariefverordening voor de aardgasmarkt, artikel 18
- De gefactureerde energiehoeveelheid volgt in kWh uit de bovenste verbrandingswaarde maal het volume in Sm³. Bron: mevzuat.gov.tr
- KGK-besluit over het toepassingsgebied van TSRS (Staatscourant 29-12-2023, nr. 32414, extra editie) en bijgewerkte drempels (Staatscourant 16-01-2026, nr. 33139)
- Entiteiten binnen de regeling, twee van drie drempels in twee opeenvolgende perioden, drempels van 1 miljard TRY, 2 miljard TRY en 500 medewerkers (vanaf 1 januari 2025), vrijstelling voor scope 3 in de eerste twee jaar (overgangsartikel 3). Bron: resmigazete.gov.tr, resmigazete.gov.tr
- TSRS 2 Klimaatgerelateerde informatieverschaffing
- Bekendmaking van scope 1, 2 en 3 in t CO₂e, meting volgens de GHG Protocol Corporate Standard, locatiegebaseerde scope 2 en contractuele instrumenten (paragraaf 29(a), B30 en B31). Bron: kgk.gov.tr
- Turkse Klimaatwet nr. 7552 (Staatscourant 09-07-2025, nr. 32951)
- Instelling van het ETS (artikel 9), mogelijk nationaal grensmechanisme (artikel 8), proefperiode (voorlopig artikel 1). Bron: resmigazete.gov.tr
- Verordening over het Turkse emissiehandelssysteem (Staatscourant 27-08-2026, nr. 33353)
- Installaties van categorie B en C boven 50.000 t CO₂e per jaar (artikelen 4 en 5), geverifieerd emissieverslag uiterlijk 30 april (artikelen 29 en 30), proefperiode (voorlopig artikel 1). Bron: resmigazete.gov.tr
- Vragen en antwoorden van de Europese Commissie over CBAM (15 oktober 2026) en richtsnoer nr. 4 (14 augustus 2026)
- Definitieve fase vanaf 1 januari 2026, de sectoren, de drempel van 50 ton, de aangifte uiterlijk 30 september 2027, certificaatverkoop vanaf 1 februari 2027, werkelijke geverifieerde ingebedde emissies van de producent, het communicatiesjabloon, de tabel van de CBAM-factor (2026 97,5%, 2030 51,5%, 2034 0%), schroeven en bouten (GN 7318) binnen het toepassingsgebied. Bron: taxation-customs.ec.europa.eu, taxation-customs.ec.europa.eu
- Bericht van de Europese Commissie op Access2Markets (28 januari 2026)
- De drempel van 50 ton geldt voor de totale nettomassa per importeur per kalenderjaar en niet voor waterstof en elektriciteit. Bron: trade.ec.europa.eu
- PureField Tools
- Calculator voor de CO₂-voetafdruk van bedrijven (GHG Protocol en ISO 14064-1, scope 1, 2 en 3, AR5 of AR6, onzekerheid, tabel volgens ISO 14064-1, uitsplitsing per gas, intensiteitskengetallen, reductienotities), watervoetafdruk, omrekening van energie en broeikasgassen, SBTi-doelpad, CO₂-voetafdruk van producten en ingebedde emissies volgens CBAM; webpanel, klantenportaal en mobiele app 1.4.9; één rekenmodel op de server en opgeslagen berekeningen. De gratis calculator op deze site gebruikt dezelfde factoren en formules.
- Mobiel servicerapport
- Reis (kantoor naar klant naar kantoor, afstand, ploeg, pauzes) en duur van de service komen in het rapport; meetwaarden die het bedrijf vastlegt, verschijnen in de pdf als tabel en als lijngrafiek op basis van de laatste rapporten van het apparaat; bij het opslaan gaat een e-mail met de pdf naar de klant.
Pak de gas-, stroom- en brandstoffacturen van de afgelopen 12 maanden en reken in de gratis calculator je eerste uitkomst voor scope 1 en 2 uit. Demo plannen of probeer 7 dagen gratis.
Veelgestelde vragen
Is het verplicht om een CO₂-voetafdruk te berekenen?
Moeten we scope 3 berekenen?
Brengt een YEK-G-certificaat scope 2 op nul?
Van wie is de uitstoot van het koudemiddel dat we in de airconditioner van een klant vullen?
Geven de gratis calculator en het PureField-panel dezelfde uitkomst?
Gerelateerde links
- Gratis CO₂-voetafdruk-calculatorScope 1, beide scope 2-methoden en een deel van scope 3, met dezelfde factoren.
- De watervoetafdruk van een bedrijf berekenenBlauw water met opgevangen regenwater, grijs water en hoe je het waterverbruik van een bedrijf meet.
- Buitendienst van PureFieldMobiel servicerapport, meetwaarden en apparaatkaart met QR-code.
- Servicesoftware voor klimaattechniekWerkorders, apparatuurkaarten en onderhoud.
- Software voor compressoronderhoudMeetwaarden, de lektest en onderhoudsregistratie.
- Software voor periodiek onderhoudOnderhoudskalender en herinneringen.
- Wat is bedrijfssoftware?Verkoop, service, inkoop en financiën op dezelfde gegevens.
