Rehber, Platform
Su ayak izi nasıl hesaplanır? İşletmeler için mavi ve gri su
- Yazar
- PureField
- Yayın
- Güncelleme
Bir işletmenin su ayak izi, bir yılda çektiği, geri verdiği ve tükettiği suyun dengesinden hesaplanır. Mavi su, toplanan yağmur suyu dahil tatlı su çekiminin aynı havzaya geri verilmeyen kısmıdır; gri su ise deşarjdaki kirlilik yükünü seyreltmek için gereken su hacmidir. ISO 14046 kapsamında kullanılan AWARE faktörü, mavi tüketimi bölgenin su kıtlığıyla ağırlıklandırır. Üçüncü renk olan yeşil su, bitkilerin topraktan kullandığı yağıştır ve tarım ürünlerinin ayak izinde yer alır.
Su ayak izi neyi ölçer?
Su ayak izi, tatlı suyun ne kadarının tüketildiğini ve ne kadarının kirletildiğini metreküp olarak gösterir. Su Ayak İzi Ağı'nın (Water Footprint Network, WFN) Su Ayak İzi Değerlendirme El Kitabı üç bileşen tanımlar:
- Mavi su ayak izi: Yüzey ve yeraltı suyunun tüketimi. Çatıdan ve sert zeminden toplanan yağmur suyu da bu gruba girer.
- Yeşil su ayak izi: Toprakta tutulan ve bitkilerin kullandığı yağmur suyunun, yüzey akışına geçmeyen kısmının tüketimi. Tarım ve orman ürünlerinin ayak izinde hesaplanır; bir tesisin doğrudan su ayak izi mavi ve gri sudan oluşur.
- Gri su ayak izi: Kirletici yükünü, doğal derişimi ve alıcı ortamın kalite standardını hesaba katarak seyreltmek için gereken tatlı su hacmi.
Buradaki kilit kelime tüketimdir. El kitabına göre su dört durumda tüketilmiş sayılır: buharlaşırsa, ürüne girerse, aynı havzaya dönmezse (başka bir havzaya ya da denize verilirse) ve çekildiği dönemde geri dönmezse. Kuyudan çekip arıttıktan sonra dereye verdiğiniz su çekim hanesine yazılır; tüketime yalnız dereye dönmeyen kısım girer.
El kitabı su ayak izini hacimsel bir ölçü olarak tanımlar; yerel etkinin, o su sisteminin hassasiyetine bağlı olduğunu vurgular. ISO 14046:2014 ise suyla ilgili olası çevresel etkileri değerlendirir. Standart yaşam döngüsü değerlendirmesine dayanır; değerlendirme tek başına ya da daha kapsamlı bir çevresel değerlendirmenin parçası olarak yapılabilir ve sonucu tek bir değer ya da etki göstergelerinden oluşan bir profildir. Bu yazıdaki hesap, tesisin kendi sınırları içindeki doğrudan su kullanımını ölçer. Tedarik zincirini de içine alan tam bir ISO 14046 değerlendirmesi ayrı bir çalışmadır.
Çekim, deşarj ve tüketim nasıl ayrılır?
Hesabın temeli bir yıllık su dengesidir: hangi kaynaktan ne kadar su çektiniz, nereye ne kadar verdiniz. Aradaki fark tüketimdir.
| Kalem | Örnek | Hesaptaki yeri |
|---|---|---|
| Tatlı su çekimi | Şebeke, OSB şebekesi, kuyu, dere ya da göl | Mavi suyun kaynağı |
| Toplanan yağmur suyu | Çatıdan ve sert zeminden toplanıp depolanan su | Mavi suyun kaynağı |
| Dışarıdan alınan geri kazanılmış su | Başka bir tesisin arıtılmış suyu | Toplam çekime girer; mavi su yalnız tatlı su ve yağmur suyundan hesaplanır |
| Kanalizasyona ya da arıtma tesisine deşarj | Belediye ya da OSB atık su hattı | Arıtma tesisinin çıkışı aynı havzaya gidiyorsa geri verilmiş, denize gidiyorsa tüketim sayılır |
| Alıcı ortama deşarj | Arıtılmış suyun dereye verilmesi | Geri verilen |
| Üçüncü tarafa verilen su | Komşu tesisin kullanımına verilen su | Geri verilen |
| Denize deşarj | Kıyıdaki tesisin deniz deşarjı | Tüketim |
İki eşitlik dengeyi kurar:
Tüketim = toplam çekim − geri verilen
Tutulan pay = 1 − geri verilen ÷ toplam çekim
Toplam çekime tatlı su, yağmur suyu ve dışarıdan alınan geri kazanılmış su girer. Tüketimin içinde soğutma kulesindeki buharlaşma, buhar kayıpları, ürüne giren su ve sayaçla izlenmeyen sızıntılar vardır. Denize verilen su, çekildiği tatlı su havzasına dönmediği için tüketim sayılır.
Dengeyi kapatmak ilk kontroldür. Tüketim sıfırın altına düşüyorsa ya bir sayaç yanlış okuyor ya da yağmur suyu atık su hattına karışıyor. Tüketim beklenenden yüksekse önce sızıntıya bakın.
Mavi su nasıl hesaplanır?
Mavi su, tatlı su çekiminin tutulan payıdır. WFN el kitabı (s. 26), çatıdan ve sert yüzeylerden toplanan yağmur suyunun tüketimini de mavi sayar; bu yüzden toplanan yağmur suyu tatlı su çekimine eklenir.
Mavi su = (tatlı su çekimi + toplanan yağmur suyu) × tutulan pay
Bu formül tüketimi kaynaklara çekim oranında dağıtır. Çektiğiniz suyun dörtte birini tüketiyorsanız, kuyu suyunun da yağmur suyunun da dörtte biri tüketilmiş sayılır. Dışarıdan alınan geri kazanılmış suyun payı tüketimde kalır; mavi su, tatlı su ve yağmur suyundan hesaplanır.
PureField hesaplayıcısı da yağmur suyunu mavi suya katar. Mavi suyun yağmur suyundan gelen kısmı ayrı bir bilgi satırında görünür ve toplama ikinci kez eklenmez. Kıtlık ayak izi, yağmur suyu dahil mavi sudan hesaplanır.
Ne kadar yağmur suyu toplayabileceğinizi çatı alanı ve yağış belirler. DSİ'ye göre Türkiye'de yıllık ortalama yağış yaklaşık 574 mm'dir. 9.000 m²'lik bir çatı, suyun %80'inin toplanabildiği varsayımıyla yılda 9.000 × 0,574 × 0,8 = yaklaşık 4.133 m³ su verir. Hesabı kendi ilinizin yağış verisiyle yapın.
İki gösterge hesabı tamamlar:
- Birim başına yoğunluk: Toplamları üretim miktarına bölün (m³/ton). El kitabı da ürünün su ayak izini birim ürün başına hacim olarak verir.
- Geri kazanım oranı: Tesis içinde yeniden kullanılan su ÷ (yeniden kullanılan su + çekilen su).
Gri su nasıl hesaplanır?
Gri su, deşarjdaki kirletici yükünü alıcı ortamın kaldırabileceği derişime indirmek için gereken su hacmidir. Önce yük, sonra gri su hesaplanır:
Yük (L) = deşarj hacmi × deşarj derişimi − çekim × giriş suyu derişimi
Gri su = L ÷ (c_max − c_nat)
Hacim m³, derişim mg/L olduğunda yük gram çıkar, çünkü 1 mg/L = 1 g/m³. Giriş suyu da kirletici taşıyorsa onun yükü çıkarılır: 64.000 m³ suyu ortalama 0,5 mg/L azotla çekiyorsanız yükten 32 kg düşersiniz. Yük sıfırın altına inerse sıfır alınır.
- c_max: Alıcı ortamın kalite standardı, yani o su kütlesinde kabul edilen en yüksek derişim. Deşarj izninizdeki sınır değer atık suyun kendisine uygulanır; gri su hesabı alıcı ortamın standardıyla yapılır.
- c_nat: Su kütlesinin insan etkisi olmadan taşıyacağı doğal derişim. Bilinmiyorsa 0 alınabilir; el kitabına göre bu, gri suyu olduğundan küçük gösterir.
Türkiye'de kıtaiçi yerüstü suları için c_max, Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği'nin 2021'de değişen Ek-5 Tablo 2'sinden alınabilir:
| Parametre | I. sınıf (çok iyi) | II. sınıf (iyi) |
|---|---|---|
| KOİ (mg/L) | < 25 | 50 |
| Toplam azot (mg N/L) | < 3,5 | 11,5 |
| Toplam fosfor (mg P/L) | < 0,08 | 0,2 |
Hangi sınıfı esas aldığınızı raporda yazın; el kitabı kullanılan standardın ve doğal derişimin açıkça belirtilmesini ister.
Birden çok kirletici ölçüyorsanız her biri için gri su ayrı hesaplanır. En büyük sonucu veren kirletici kritik kirleticidir ve tesisin gri su ayak izi onun değeridir. Örnek: 10.000 m³ atık su 120 mg/L KOİ ile deşarj ediliyor, c_max 25 mg/L, c_nat 0. Yük 10.000 × 120 = 1.200.000 g, yani 1.200 kg; gri su 1.200.000 ÷ 25 = 48.000 m³.
Atık suyunuz OSB ya da belediye arıtma tesisine gidiyorsa: El kitabı gri suyu, atık suyun çevreye en son verildiği haldeki kalitesine göre hesaplar. Arıtma tesisinin çıkış değerlerini alabiliyorsanız onları kullanın; kendi deşarj değerlerinizle yapılan hesap daha yüksek, ihtiyatlı bir sonuç verir.
Su kıtlığı ayak izi AWARE ile nasıl bulunur?
Aynı metreküp su, kurak bir havzada bol sulu bir havzadakinden daha fazla baskı yaratır. AWARE bu farkı bir çarpanla hesaba katar. Yöntemi WULCA çalışma grubu geliştirdi; UNEP-SETAC Yaşam Döngüsü Girişimi ve Avrupa Komisyonu'nun PEF/OEF programı önerir.
Kıtlık ayak izi = mavi tüketim × AWARE faktörü (m³ dünya eşdeğeri)
AWARE, bir havzada insanların ve sucul yaşamın ihtiyacı karşılandıktan sonra birim alanda kalan suyu dünya ortalamasıyla karşılaştırır. Faktör 0,1 ile 100 arasındadır: 1 dünya ortalamasıdır, 10 ise birim alanda dünya ortalamasından 10 kat az su kaldığını gösterir. Türkiye'nin tarım dışı yıllık ülke faktörü 22,24'tür. Türkiye'de tüketilen 1 m³, kalan suyun dünya ortalamasında olduğu bir bölgede tüketilen yaklaşık 22 m³ ile aynı kıtlık etkisini taşır.
| Ülke ya da bölge | Tarım dışı AWARE faktörü | 16.000 m³ mavi tüketimin kıtlık ayak izi (m³ dünya eşdeğeri) |
|---|---|---|
| Türkiye | 22,24 | 355.840 |
| Rusya | 3,66 | 58.560 |
| Almanya | 1,12 | 17.920 |
| Hollanda | 0,96 | 15.360 |
| Dünya ortalaması (konum bilinmiyorsa) | 20,30 | 324.800 |
Türkiye'nin tarım faktörü 58,04, kullanım türü belirtilmemiş tüketim için 56,46'dır. Konum bilinmediğinde kullanılan 20,30'luk değer, WULCA'nın tüketim ağırlıklı dünya ortalamasıdır; normalizasyondaki 1'den farklıdır.
Ülke ortalaması bir başlangıçtır. WULCA'nın aynı dosyasında Türkiye'nin tarım dışı aylık faktörü ocakta yaklaşık 2, temmuzda yaklaşık 49'dur; dosyanın değişkenlik tablosu Türkiye için önceliği havza çözünürlüğüne verir. Havza ve ay düzeyindeki faktörler daha doğru sonuç verir; bunun için suyun hangi havzada ve hangi ayda tüketildiğini bilmeniz gerekir.
Bir tesisin su ayak izi adım adım nasıl hesaplanır?
Aşağıdaki tesis kurgusaldır ve bütün değerler varsayımdır. Bir süt işleme tesisi yılda 20.000 ton süt işliyor. Arıtılmış atık suyunun bir kısmını soğutma kulesi takviyesinde ve saha yıkamada yeniden kullanıyor, kalanını dereye veriyor.
| Kalem | Yıllık değer |
|---|---|
| Şebeke suyu | 16.000 m³ |
| Kuyu suyu | 44.000 m³ |
| Toplanan yağmur suyu | 4.000 m³ |
| Arıtılıp dereye verilen su | 48.000 m³ |
| Tesis içinde yeniden kullanılan arıtılmış su | 16.000 m³ |
| AWARE faktörü (Türkiye, tarım dışı) | 22,24 |
| Parametre | Deşarj derişimi | Giriş suyu derişimi | c_max (I. sınıf) | c_nat |
|---|---|---|---|---|
| KOİ | 60 mg/L | 0 | 25 mg/L | 0 |
| Toplam azot | 11 mg/L | 0 | 3,5 mg/L | 0,5 mg/L |
Çekilen suda KOİ ve azot ölçülmediği için giriş derişimi 0 alındı; bu, yükü büyük gösteren ihtiyatlı bir varsayımdır. KOİ'nin doğal derişimi de bilinmiyor; 0 almak gri suyu biraz küçük gösterir.
Hesap on adımdır:
- Toplam çekim = 16.000 + 44.000 + 4.000 = 64.000 m³
- Tüketim = 64.000 − 48.000 = 16.000 m³; tutulan pay = 1 − 48.000 ÷ 64.000 = 0,25
- Mavi su = (16.000 + 44.000 + 4.000) × 0,25 = 16.000 m³
- Mavi suyun yağmur suyundan gelen kısmı = 4.000 × 0,25 = 1.000 m³ (bilgi satırı, toplama ayrıca eklenmez)
- KOİ yükü = 48.000 × 60 − 64.000 × 0 = 2.880.000 g (2.880 kg); gri su = 2.880.000 ÷ 25 = 115.200 m³
- Azot yükü = 48.000 × 11 − 64.000 × 0 = 528.000 g (528 kg); gri su = 528.000 ÷ (3,5 − 0,5) = 176.000 m³
- Kritik kirletici toplam azottur; gri su ayak izi = 176.000 m³
- Toplam su ayak izi = mavi + gri = 16.000 + 176.000 = 192.000 m³
- Kıtlık ayak izi = 16.000 × 22,24 = 355.840 m³ dünya eşdeğeri
- Geri kazanım oranı = 16.000 ÷ (16.000 + 64.000) = %20
| Gösterge | Yıllık | Ton süt başına |
|---|---|---|
| Çekim | 64.000 m³ | 3,2 m³ |
| Tüketim | 16.000 m³ | 0,8 m³ |
| Mavi su | 16.000 m³ | 0,8 m³ |
| Toplanan yağmur suyu (mavi içinde) | 1.000 m³ | 0,05 m³ |
| Gri su | 176.000 m³ | 8,8 m³ |
| Toplam su ayak izi | 192.000 m³ | 9,6 m³ |
| Kıtlık ayak izi | 355.840 m³ dünya eşdeğeri | 17,79 m³ dünya eşdeğeri |
Azot yükü KOİ yükünün beşte birinden az (528 kg'a karşı 2.880 kg), ama gri suyu daha büyük, çünkü alıcı ortamın azota toleransı çok daha düşük. Gri su toplam su ayak izinin %92'sini oluşturuyor; bu tesisin en büyük su kalemi atık suyun kalitesi. Sonucu c_max seçimi belirliyor: II. sınıf sınırlarıyla (KOİ 50, toplam azot 11,5 mg/L) aynı yükler 57.600 ve 48.000 m³ gri su verir, kritik kirletici KOİ'ye döner ve toplam su ayak izi 73.600 m³'e iner.
Hesaplayıcı AWARE faktörünü yuvarlamadan kullanır (Türkiye tarım dışı 22,2409); aynı verilerle kıtlık ayak izi 355.840 yerine 355.854,4 m³ çıkar. Aynı adımları ücretsiz su ayak izi hesaplayıcısında kendi verinizle yapabilirsiniz.
Türkiye'de su verimliliği mevzuatı işletmeden ne istiyor?
DSİ'ye göre Türkiye, kişi başına kullanılabilir su potansiyeline bakıldığında su baskısı yaşayan ülkeler arasındadır. Tüketilebilir yerüstü ve yeraltı suyu potansiyeli yılda ortalama 112 milyar m³; bunun 57 milyar m³'ü kullanılıyor, 44 milyar m³'ü sulamada, 13 milyar m³'ü içme-kullanma ve sanayide. Kişi başına kullanılabilir su 2000'de 1.652 m³ iken 2020'de 1.346 m³'e indi. 2023/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, iklim değişikliği tahminlerine göre önümüzdeki yüz yılda su kaynaklarının yaklaşık %25 azalmasının beklendiğini belirtir. Genelge, Su Verimliliği Seferberliği kapsamında hazırlanan Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nı (2023–2033) duyurur.
Sanayi için bağlayıcı düzenleme, 27 Aralık 2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Su Verimliliği Yönetmeliği'dir:
- Kapsam: Ek-2'deki 148 NACE kodundan birinde faaliyet gösteren ve 50 ve üzeri çalışanı olan tesisler ile organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler ve endüstri bölgeleri, yönetmeliğin yayımından itibaren 18 ay içinde su verimliliği sistemi kurar; bu süre 27 Haziran 2026'da doldu. Liste gıda, içecek, tekstil, kâğıt, kimya, plastik, metal ve makine imalatı gibi faaliyetleri içerir.
- Sistem: Görevli personel, su verimliliği planı, eğitim ve planın uygulanması, izlenmesi ve raporlanmasından oluşur. Plan mevcut ve planlanan su kullanımını, hedefleri ve tedbirleri içerir; beş yıllık takvimiyle Bakanlığın bilgi sistemine girilip onaya sunulur, sonuçları her yıl izlenip sisteme girilir.
- Ölçüm: Yönetmeliğin genel esaslarından biri, su kullanımlarının ölçüm ve izleme sistemleriyle kayıt altına alınmasıdır.
- Belge: Su verimliliği belgesi mavi, yeşil ve turkuaz olmak üzere üç seviyededir ve beş yıl geçerlidir. Sistemi kuran yükümlüye mavi belge verilir. Ek-2 faaliyetleri en fazla beş yıl içinde yeşil belgeye başvurur; Bakanlığın uygun görüşüyle bu süre yedi yıla uzayabilir.
- Yeşil belge: NACE faaliyetlerinde toplam su kullanımının %10'u atık su, yağmur suyu, gri su (lavabo, duş gibi az kirli atık su), acı su ya da deniz suyu gibi geleneksel olmayan kaynaklardan karşılanır ve NACE koduna uygun rehber dokümandaki teknikler uygulanır. TS ISO 46001 belgesi yenileme başvurusunda aranır.
- Turkuaz belge: Gönüllüdür. NACE faaliyetlerinde atık suyun en az %20'si geri kazanılıp yeniden kullanılır; TS ISO 46001 ve TS EN ISO 14046 kapsamında belge de kriterler arasındadır.
Sistem kurmakla yükümlü olmayan su kullanıcıları da Bakanlığın istediği su kullanım verilerini Bakanlığın belirlediği biçimde bildirir. Kısacası mevzuatın istediği veri, su ayak izi hesabının da dayandığı veridir: kaynağa göre su kullanımı, atık su ve geri kullanım miktarı, yıllık izleme. Bu bölüm yönetmeliğin özetidir; tesisinizin kapsamını ve takvimini Bakanlığın rehber dokümanlarıyla doğrulayın.
Kayıtlar dijitale geçince hesap nasıl değişir?
Su ayak izinin doğruluğu formülden çok veriye bağlıdır: yılda bir okunan sayaç, kâğıtta kalan analiz sonucu, kimsenin fark etmediği sızıntı. Aşağıdaki rakamlar yukarıdaki örnek tesis için hesaplanmış senaryolardır; her birinin varsayımı yanında yazıyor.
Sızıntı ne kadar sürer? 0,5 m³/sa'lik bir sızıntı günde 12 m³, 30 günde 360 m³ su çeker. Sızan su deşarj sayacından geçmediği için dengede tüketim olarak görünür. Sızıntının ilk sayaç okumasında fark edildiğini varsayalım:
| Sayaç okuma sıklığı | Sızıntının süresi | Fazladan çekilen su | Kıtlık ayak izi (sızan hacim × 22,24) |
|---|---|---|---|
| Yılda bir (1 Şubat'ta başlayan sızıntı, 31 Aralık okuması) | 334 gün | 4.008 m³ | 89.138 m³ dünya eşdeğeri |
| Ayda bir | En fazla 30 gün | 360 m³ | 8.006 m³ dünya eşdeğeri |
| Haftada bir | En fazla 7 gün | 84 m³ | 1.868 m³ dünya eşdeğeri |
Yıllık okumada aynı sızıntı örnek tesisin tüketimini %25 artırır: 16.000 m³'ten 20.008 m³'e. Üretim dururken sayacı iki kez okumak da sızıntıyı gösterir: 8 saatte 4 m³ fark, 0,5 m³/sa akış demektir.
Geri kullanım neyi değiştirir? Örnek tesis geri kullanımı 16.000 m³'ten 24.000 m³'e çıkarsın. Toplam su kullanımı (80.000 m³), tüketim ve deşarj derişimleri (arıtma aynı çıkış derişimini tutturuyor) aynı kalsın; azalan çekim kuyudan gelsin.
| Gösterge | Bugün | Geri kullanım 24.000 m³ |
|---|---|---|
| Çekim | 64.000 m³ | 56.000 m³ |
| Deşarj | 48.000 m³ | 40.000 m³ |
| Tüketim | 16.000 m³ | 16.000 m³ |
| Geri kazanım oranı | %20 | %30 |
| Mavi su | 16.000 m³ | 16.000 m³ |
| Gri su (toplam azot) | 176.000 m³ | 146.667 m³ |
| Kıtlık ayak izi | 355.840 m³ | 355.840 m³ |
Çekim %12,5, gri su yaklaşık %17 azalır. Mavi su ve kıtlık ayak izi ise tüketimi ölçtükleri için yerinde kalır. İkisini tüketimi azaltan önlemler düşürür: soğutma kulesindeki buharlaşmayı, buhar kayıplarını ve sızıntıları azaltmak.
Aylık veri neyi gösterir? Türkiye'de tarım dışı AWARE faktörü ocakta yaklaşık 2, temmuzda yaklaşık 49'dur. Yazın artan soğutma suyu tüketimi, yıllık ortalamanın gösterdiğinden daha büyük bir kıtlık etkisi taşır. Tüketimin hangi aylarda yoğunlaştığını aylık sayaç okuması gösterir. Beş sayaç (şebeke, kuyu, yağmur suyu deposu, deşarj, geri kullanım) ayda bir okunduğunda yılda 60 okuma, iki atık su parametresi ayda bir ölçüldüğünde 24 analiz sonucu birikir; yıllık hesap bu 84 değerden çıkar.
Su arıtma servis firmaları için: Ters ozmoz (RO) ünitesinde besleme ve ürün suyu sayaçlarını her aylık ziyarette okumak, geri kazanım oranını (ürün suyu ÷ besleme suyu) raporlar arasında izlemenizi sağlar. Günde 2 m³ ürün suyu veren bir ünitede oran %75'ten %60'a düşerse besleme suyu günde 2,67 m³'ten 3,33 m³'e çıkar: ayda yaklaşık 20 m³, yılda yaklaşık 243 m³ fazla çekim. Konsantre kanalizasyona gidiyorsa bu artış müşterinin tüketiminde değil, çekiminde ve deşarjında görünür.
PureField'de su ayak izi nasıl hesaplanır?
PureField web panelinin kenar menüsündeki Araçlar bölümünde su ayak izi hesabı var: Su Ayak İzi Ağı'nın mavi ve gri su hesabı (toplanan yağmur suyu mavi suya dahil), ISO 14046 AWARE kıtlık ayak izi, su dengesi ve kritik kirletici. Bu yazıdaki formüller ve faktörler hesabın kullandıklarıyla aynıdır.
- Kim kullanır: Araçlar web panelinde tüm personele açıktır. Müşteri portalında ve mobil uygulamada da yer alır (1.4.9 sürümü, iki uygulama mağazasında); personel Uygulamalarım › Araçlar'dan, müşteri hesabı ana menüden açar.
- Aynı rakam: Hesap sunucuda tek motorla yapılır; web, portal ve mobil aynı sonucu gösterir.
- Geçmiş: Her hesap geçmişe kaydedilir. Başlık ve açıklama vererek kaydedilmiş hesap yaparsınız; ertesi yıl açıp değerleri düzenler, yeniden hesaplarsınız.
- Karbon hesapları: Aynı bölümde kurumsal karbon ayak izi, enerji ve sera gazı dönüştürücü, SBTi hedef yolu, ürün karbon ayak izi ve SKDM gömülü emisyon hesapları da var. Karbon tarafını kurumsal karbon ayak izi rehberinde anlattık.
- Ölçüm kaydı: PureField teknik servis modülünde şirketinizin tanımladığı ölçüm değerleri, örneğin aylık sayaç okuması, iletkenlik ve sertlik, mobil servis raporuna girer. Servis raporunun PDF'inde bu değerler tablo olarak ve cihazın son 20 raporundan çizilen grafikle basılır; aylık okumada bu, yaklaşık 20 aylık bir eğilimdir. Yıllık toplamları su ayak izi hesabına siz girersiniz.
- Cihaz kartı ve hatırlatma: Sayaçlar ve arıtma üniteleri QR kodlu cihaz kartı olarak açılır, cihaz geçmişi kartta birikir. Cihazın sonraki bakım tarihi yaklaşınca müşteriye hatırlatma e-postası gider.
Sitedeki ücretsiz su ayak izi hesaplayıcısı aynı faktörleri ve formülleri kullanır: çekimler, deşarjlar, atık su parametreleri, ülke ve kullanım türüne göre AWARE, tesis içi geri kullanım ve birim başına yoğunluk. Hesapları kaydedip geçmişten açmak panelde yapılır. Su arıtma ünitesi satan ve bakımını yapan firmalar için ayrıntı su arıtma sayfasında, paketler fiyatlandırma sayfasında.
Kanıtlar
- Su Ayak İzi Değerlendirme El Kitabı (WFN, 2011)
- Mavi, yeşil ve gri su tanımları (s. 2), hacimsel ölçü ile yerel etki ayrımı (s. 3), birim ürün başına hacim (s. 23), tüketimin dört durumu (s. 24–25), çatıdan ve sert yüzeylerden toplanan yağmur suyunun mavi su sayılması (s. 26), gri su formülü, c_max, c_nat ve kullanılan standardın belirtilmesi (s. 30–32), nokta kaynak yükü, negatif yükün sıfır alınması ve arıtılmış atık suyun son hali (s. 34–35), kritik kirletici (s. 39). Kaynak: waterfootprint.org, kopya: ayhoekstra.nl
- Gri su ayak izi Tier 1 kılavuzu (UNESCO-IHE, 2013)
- Her kirletici için ayrı hesap ve en büyük sonucun esas alınması, nokta kaynak yük formülü, alıcı ortam kalite standardı ve doğal derişim (s. 11–13); yerel standart yoksa AB, US-EPA ya da CCME değerleri (s. 29). Kaynak: waterfootprint.org, kopya: ayhoekstra.nl
- ISO 14046 (2014)
- Su ayak izi değerlendirmesinin ilkeleri, gereklilikleri ve kılavuzu; yaşam döngüsü değerlendirmesine dayanır, tek başına ya da daha kapsamlı bir değerlendirmenin parçası olarak yapılabilir, sonucu tek bir değer ya da etki göstergeleri profilidir. Kaynak: iso.org
- WULCA AWARE yöntemi
- Birim alanda kalan su göstergesi, 0,1–100 aralığı, 1 ve 10 değerlerinin anlamı, konum bilinmediğinde tüketim ağırlıklı dünya ortalaması, UNEP-SETAC ve PEF/OEF önerisi. Kaynak: wulca-waterlca.org; yöntem makalesi: Int J Life Cycle Assess 23, 2018
- AWARE ülke faktörleri (sürüm 1.2)
- Yıllık faktörler Türkiye tarım dışı 22,24, tarım 58,04, belirtilmemiş 56,46; Almanya 1,12; Hollanda 0,96; Rusya 3,66; dünya tarım dışı 20,30. Türkiye'nin aylık tarım dışı değerleri ve değişkenlik tablosu aynı dosyada. Kaynak: wulca-waterlca.org
- Su Verimliliği Yönetmeliği (Resmî Gazete, 27.12.2024, 32765)
- Ölçüm ve izleme dahil genel esaslar (Madde 4), sistemin aşamaları (Madde 5), planın içeriği, beş yıllık takvim ve yıllık izleme (Madde 6), belge seviyeleri ve süreler (Madde 7 ve 9), veri bildirimi (Geçici Madde 1); yükümlüler ve 18 aylık süre (Ek-1), NACE listesi (Ek-2), yeşil ve turkuaz belge kriterleri (Ek-4, Ek-5). Kaynak: resmigazete.gov.tr, ekler: resmigazete.gov.tr
- 2023/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (Resmî Gazete, 4.5.2023, 32180)
- Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023–2033); önümüzdeki yüz yılda su kaynaklarında yaklaşık %25 azalma beklentisi. Kaynak: resmigazete.gov.tr
- DSİ Toprak ve Su Kaynakları
- Yıllık ortalama yağış yaklaşık 574 mm, tüketilebilir potansiyel 112 milyar m³, kullanılan 57 milyar m³ (44 sulama, 13 içme-kullanma ve sanayi), kişi başına kullanılabilir su 2020'de 1.346 m³, su baskısı. Kaynak: dsi.gov.tr
- Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği, Ek-5 Tablo 2 (Resmî Gazete, 16.6.2021, 31513)
- Kıtaiçi yerüstü suları için kalite sınıfı sınırları; KOİ I. sınıf < 25 ve II. sınıf 50 mg/L, toplam azot < 3,5 ve 11,5 mg N/L, toplam fosfor < 0,08 ve 0,2 mg P/L. Kaynak: resmigazete.gov.tr
- PureField Araçlar
- Su ayak izi hesabı web panelinde tüm personele, müşteri portalında ve mobil uygulamada (1.4.9) açıktır; hesap sunucuda tek motorla yapılır, toplanan yağmur suyunu mavi suya katar ve geçmişe kaydedilir. Sitedeki ücretsiz hesaplayıcı aynı faktörleri ve formülleri kullanır.
- Ölçüm analizi grafiği
- Mobil servis raporunda tanımlanan ölçüm değerleri PDF'te tablo ve cihazın son raporlarından çizilen çizgi grafik olarak basılır.
Son 12 ayın sayaç toplamları ve atık su analizleriyle PureField'de ilk su ayak izi hesabınızı kaydedin. Demo planlayın ya da 7 gün ücretsiz deneyin.
Sık sorulan sorular
Su çekimi, su tüketimi ve su ayak izi arasındaki fark nedir?
Gri su hesabında hangi sınır değer kullanılır?
Kanalizasyona ve denize verilen su hesapta nasıl sayılır?
Türkiye için hangi AWARE faktörü kullanılır?
Su Verimliliği Yönetmeliği hangi tesisleri kapsar?
İlgili bağlantılar
- Su ayak izi hesaplayıcısıÇekim, deşarj ve atık su değerleriyle ücretsiz hesap.
- Kurumsal karbon ayak izi nasıl hesaplanır?Şirketin sera gazı envanteri adım adım.
- PureField teknik servisQR cihaz kartı, ölçüm değerleri ve servis raporu.
- Su arıtma servis ve bakım yazılımıAylık ziyaret, iletkenlik ve sertlik ölçümü, sarf malzemesi.
- Periyodik bakım takip programıBakım takvimi ve hatırlatma.
- Excel yerine servis ve bakım takibiDağınık tabloları tek sisteme taşımak.
- Servis raporu nasıl yazılır?Raporda olması gereken alanlar.
