Kavram rehberi, CRM
Kâr marjı ile kâr oranı arasındaki fark nedir?
- Yazar
- PureField
- Yayın
- Güncelleme
Kâr marjı, kârın satış fiyatına oranıdır; kâr oranı ise kârın maliyete oranıdır. 100'e alıp 125'e sattığınız işte kâr 25'tir: kâr oranı %25, kâr marjı %20 olur. Teklif hazırlarken maliyete %30 eklemek %23,1 marj verir. Hedeflenen marj için fiyat, maliyet ÷ (1 − marj) formülüyle bulunur.
Bu fark kimin işine yarar?
Teklif hazırlayan herkesin. Tipik sahne: Bir teknik servis firmasının satış sorumlusu, patronun "işleri %30 marjla verelim" talimatını alır ve her teklifte maliyete %30 ekler. Yıl sonunda muhasebe brüt marjı %23 bulur. İkisi de doğru hesap yapmıştır; aynı kelimeyle iki farklı oranı kastetmişlerdir. Türkçede "kâr oranı" sözü bazen marj anlamında da kullanılır. Karışıklığı önlemenin yolu, oranın neye bölündüğünü söylemektir: satış üzerinden kâr marjı, maliyet üzerinden kâr oranı.
Kâr marjı ve kâr oranı nasıl hesaplanır?
İkisi de aynı kârdan hesaplanır; yalnız paydaları farklıdır. Hesap KDV hariç tutarlarla yapılır.
- Kâr = Satış fiyatı − Maliyet
- Kâr marjı = Kâr ÷ Satış fiyatı × 100
- Kâr oranı = Kâr ÷ Maliyet × 100
Maliyeti 100.000, satış fiyatı 125.000 olan bir klima kurulumunda kâr 25.000'dir. Kâr marjı 25.000 ÷ 125.000 = %20, kâr oranı 25.000 ÷ 100.000 = %25'tir. Kâr pozitif olduğu sürece kâr oranı her zaman kâr marjından yüksektir, çünkü maliyet satış fiyatından küçüktür. İngilizce kaynaklarda kâr marjı "profit margin", maliyet üzerinden kâr oranı "markup" olarak geçer.
Teklifteki maliyet, işin doğrudan maliyetidir: malzeme, işçilik ve işe özgü yol, yakıt ve konaklama. Kira ve yönetim gibi genel giderler teklif marjından karşılanır; marjın bu giderleri ve hedeflenen kârı karşılayacak kadar yüksek olması gerekir.
Kâr oranı kâr marjına nasıl çevrilir?
İki formül birbirinin tersidir:
- Kâr marjı = Kâr oranı ÷ (1 + Kâr oranı)
- Kâr oranı = Kâr marjı ÷ (1 − Kâr marjı)
| Kâr oranı (maliyete göre) | Kâr marjı (satışa göre) |
|---|---|
| %11,1 | %10 |
| %17,6 | %15 |
| %20 | %16,7 |
| %25 | %20 |
| %30 | %23,1 |
| %33,3 | %25 |
| %42,9 | %30 |
| %50 | %33,3 |
| %66,7 | %40 |
| %100 | %50 |
Tabloyu bir cümlede özetlemek için: %100 kâr oranı, yani maliyetin iki katına satmak, %50 marjdır. Marj %100'e yalnız maliyet sıfıra inerse ulaşır; kâr oranının ise üst sınırı yoktur.
Teklif fiyatı hedef marjla nasıl hesaplanır?
Fiyat = Maliyet ÷ (1 − hedef marj). Malzemesi 62.000, işçiliği 18.000 olan bir işin maliyeti 80.000'dir. %25 marj hedefleniyorsa fiyat 80.000 ÷ 0,75 = 106.667 olur. Kontrol: Kâr 26.667, marj 26.667 ÷ 106.667 = %25, kâr oranı 26.667 ÷ 80.000 = %33,3.
Sık yapılan hata maliyeti 1,25 ile çarpmaktır: 80.000 × 1,25 = 100.000. Bu fiyatta kâr 20.000, marj %20'dir. Fark iş başına 6.667'dir; yılda 40 benzer teklifte yaklaşık 266.700 eder. Hata büyüklüğü marj yükseldikçe artar: %40 marj hedefleyip maliyete %40 eklerseniz gerçek marj %28,6 olur.
| Maliyet | Hedef marj | Doğru fiyat (maliyet ÷ (1 − marj)) | Maliyet × (1 + oran) ile fiyat | Gerçekleşen marj |
|---|---|---|---|---|
| 80.000 | %20 | 100.000 | 96.000 | %16,7 |
| 80.000 | %25 | 106.667 | 100.000 | %20 |
| 80.000 | %30 | 114.286 | 104.000 | %23,1 |
| 80.000 | %40 | 133.333 | 112.000 | %28,6 |
İskonto kârı ne kadar eritir?
Fiyattan yapılan iskonto doğrudan kârdan düşer. Önceki örnekte 106.667'lik teklife %10 iskonto yapılırsa fiyat 96.000'e, kâr 26.667'den 16.000'e iner; marj %16,7 olur. %10'luk iskonto kârın %40'ını götürmüştür. Kısa hesap: İskonto oranı ÷ marj, kârın yüzde kaçının gittiğini verir; %10 ÷ %25 = %40.
Aynı toplam kârı iskontolu fiyatla korumak için iş sayısının 26.667 ÷ 16.000 = 1,67 katına, yani %67 artması gerekir. Pazarlıkta iskonto yerine kapsamı daraltmak, ödeme vadesini kısaltmak ya da bakım sözleşmesi eklemek çoğu zaman daha ucuzdur.
KDV marj hesabına nasıl girer?
Kâr marjı ve kâr oranı KDV hariç tutarlarla hesaplanır. KDV mükellefi bir işletme için satışta hesaplanan KDV devlete ödenir, alışta ödenen KDV indirim konusu yapılır; KDV kârın dışında kalır. KDV dahil fiyatla hesaplanan marj olduğundan yüksek görünür: KDV dahil 128.000'lik fiyatı (106.667 + %20 KDV) 80.000'lik maliyetle karşılaştırırsanız "marj" %37,5 çıkar.
KDV'nin nakit tarafı ayrıdır: Müşteriden tahsil ettiğiniz KDV ödeme gününe kadar kasanızda durur. Nakit akış tablosunda KDV ödemesini ayrı satırda izlemek, bu paranın harcanmasını önler.
Brüt marj, FAVÖK marjı ve net marj arasındaki fark nedir?
Üçü de satışa bölünür; payda aynı, pay farklıdır.
| Oran | Formül | Neyi gösterir |
|---|---|---|
| Brüt kâr marjı | (Satışlar − satılan malın ya da hizmetin maliyeti) ÷ Satışlar | İşin kendisinin kârlılığı; teklif marjı bunun iş bazındaki karşılığıdır |
| FAVÖK marjı | FAVÖK ÷ Satışlar | Genel giderlerden sonra, faiz, vergi, amortisman ve itfa öncesi faaliyet kârlılığı |
| Net kâr marjı | Net kâr ÷ Satışlar | Bütün giderler, faiz ve vergiden sonra kalan |
Teklif marjını belirlerken bu sırayı tersten okuyun. Genel giderleriniz satışların %15'i ise ve %8 net kâr hedefliyorsanız, işlerin brüt marjı en az %23 olmalıdır. Faiz ve vergi bu hesaba ayrıca eklenir. FAVÖK ile kasa arasındaki farkı nakit akış tablosu rehberinde anlattık.
PureField'de teklif marjı nasıl görülür?
PureField CRM'de teklifin Maliyet analizi bölümü, katalogdaki ve alış geçmişindeki fiyatlardan teklifin toplam maliyetini, kârını, kâr marjını ve kâr oranını çıkarır. Alış fiyatı eksik satırların sayısı teklif gitmeden görünür; marjı okumadan önce bu satırları tamamlayın. Satırdaki ürünün geçmiş teklif fiyatları da açılır; iskonto kararını önceki tekliflerle karşılaştırarak verirsiniz.
Kanıtlar
- PureField teklif maliyet analizi
- Teklifin Maliyet analizi bölümü katalog ve alış geçmişindeki fiyatlardan toplam maliyeti, kârı, kâr marjını ve kâr oranını çıkarır; alış fiyatı eksik satırların sayısını gösterir; satırdaki ürünün geçmiş teklif fiyatları açılır.
- Hesaplar
- Bu yazıdaki bütün oranlar ve tutarlar yazıdaki formüllerle hesaplanmıştır; örnek işler kurgusaldır.
Bir sonraki teklifinizi PureField CRM'de hazırlayın; maliyet analizi kâr marjını ve kâr oranını teklif gitmeden gösterir. Demo planlayın ya da 7 gün ücretsiz deneyin.
Sık sorulan sorular
Kâr marjı mı kâr oranı mı daha yüksek çıkar?
%30 kâr oranı yüzde kaç marj eder?
Hedef marjla satış fiyatı nasıl bulunur?
Kâr marjı hesaplanırken KDV dahil mi hariç mi alınır?
İskonto yaparken marjı nasıl korurum?
İlgili bağlantılar
- Teklif nasıl hazırlanır?Teklifte olması gereken bölümler ve fiyat yazımı.
- Nakit akış tablosu nasıl hazırlanır?Kârlı bir işletmenin kasasını 13 hafta önceden görmek.
- Teklif ve proforma oluşturucuÜcretsiz teklif ve proforma fatura PDF'i.
- PureField CRMPotansiyel müşteri, fırsat, teklif ve maliyet analizi.
- Teklif hazırlama programı nedir?Teklifleri Excel'den programa taşımak.
- Teklif takibi: müşteri teklifi açtı mı?Gönderilen teklifin akıbetini izlemek.
