Begrippengids, Service en onderhoud

Wat is een CMMS? Zo werkt onderhoudsbeheersoftware

Auteur: PureField
Gepubliceerd: 9 november 2026
Bijgewerkt: 9 november 2026

Een CMMS (computerized maintenance management system, computergestuurd onderhoudsbeheersysteem) is software die de gegevens van elk apparaat, het onderhoudsplan, werkorders, reserveonderdelen en de onderhoudshistorie op één plek bijhoudt. Vanuit één record beantwoordt het wie welke machine wanneer en met welke onderdelen heeft onderhouden. Het heet ook onderhoudsbeheersoftware.

Wat doet een CMMS?

Een CMMS koppelt elk onderhoudsrecord aan het apparaat: de werkorder, het onderhoudsplan, de gebruikte onderdelen, de garantie en de handleiding staan op dezelfde apparaatkaart. Omdat het record bij het apparaat hoort en niet bij een persoon, blijft de historie bewaard als de monteur die het werk deed vertrekt.

De productiemanager vraagt wanneer de compressor van de lijn voor het laatst is onderhouden en of het filter toen is vervangen. Met verspreide gegevens kijkt de onderhoudsleider eerst in een spreadsheet, dan in de telefoon van de monteur en ten slotte in de uitgiftebon van het magazijn. In een CMMS is het antwoord de onderhoudshistorie op de apparaatkaart.

De gids voor bedrijfsvoering en onderhoud, geschreven voor het Federal Energy Management Program (FEMP) van het Amerikaanse ministerie van Energie, somt de typische functies van een CMMS op. De tabel groepeert die lijst per record en vult basisvelden als serienummer en locatie aan.

Record	Wat het CMMS bijhoudt	De vraag die het beantwoordt
Apparaatkaart	Serienummer, locatie, garantie, handleiding, onderhoudsprocedure	Waar staat dit apparaat en wanneer loopt de garantie af?
Werkorder	Aanmaakdatum, prioriteit, toegewezen persoon, status, afsluitnotitie	Wie heeft de storing en hoe staat het ervoor?
Onderhoudsplan	Interval op kalender of draaiuren	Wanneer is het volgende onderhoud?
Onderhoudshistorie	Werkorders, te sorteren op apparaat, datum en persoon	Wie deed het laatste onderhoud, en wanneer?
Reserveonderdelen	Voorraad, gebruikte onderdelen, nabestelling	Liggen de onderdelen klaar voor de klus?
Rapportages	Lopend werk, arbeid en kosten per apparaat, doorlooptijd van werkorders	Welke machine staat het vaakst stil en welke kost het meest?

Volgens dezelfde gids is de taak van een CMMS informatie verzamelen en zo opslaan dat je die makkelijk terugvindt. De onderhoudsmanager neemt met die informatie de beslissing.

Welke soorten onderhoud beheert een CMMS?

Een CMMS legt drie soorten onderhoud vast: reactief onderhoud na een storing, preventief onderhoud op kalender of draaiuren en voorspellend onderhoud op basis van metingen. Wat het onderhoud in gang zet, bepaalt welke gegevens het CMMS nodig heeft.

Soort onderhoud	Aanleiding	Gegevens in het CMMS
Reactief (correctief)	Storing	Storingsmelding, werkorder, reparatietijd, notitie over de oorzaak
Preventief	Kalender of draaiuren	Interval, volgende datum, herinnering, checklist
Voorspellend	Metingen of sensordata	Gemeten waarde, grenswaarde, meetdatum

De FEMP-gids omschrijft preventief onderhoud als handelingen volgens een schema op tijd of draaiuren die de achteruitgang van een onderdeel of systeem opsporen, voorkomen of afremmen. Voorspellend onderhoud baseert de onderhoudsbehoefte op de gemeten toestand van de machine in plaats van op een vast schema.

Op basis van eerdere studies schrijft de gids dat preventief onderhoud ten opzichte van alleen reactief onderhoud gemiddeld een besparing kan opleveren die oploopt tot 12% à 18%. Voor voorspellend onderhoud schat de gids 8% tot 12% ten opzichte van alleen preventief onderhoud. Dat zijn gemiddelden uit een gids van 2010; je eigen cijfer haal je uit je registratie van ongeplande stilstand en reparaties.

Mkb-bedrijven werken meestal in deze volgorde: eerst de apparatenlijst en het preventieve onderhoudsplan, daarna meetgegevens bovenop die registratie.

Hoe verschilt een CMMS van EAM, FSM en ERP?

Alle vier houden onderhoudsgegevens bij; ze verschillen in wiens apparatuur ze dekken en op welk deel van het werk ze zich richten. Een CMMS stuurt het onderhoud van de eigen apparatuur van een bedrijf aan, FSM de servicebeurt bij het apparaat van de klant.

Software	Wiens werk	Focus
CMMS (onderhoudsbeheer)	De eigen technische dienst van een fabriek, ziekenhuis, hotel of gebouw	Apparaatkaart, onderhoudsplan, werkorder, reserveonderdelen
EAM (enterprise asset management)	Organisaties met meerdere locaties en veel bedrijfsmiddelen	De hele levensduur en kosten van het bedrijfsmiddel, van aankoop tot afvoer
FSM (buitendienstbeheer)	Bedrijven die apparatuur van hun klanten onderhouden	Serviceaanvraag, monteurtoewijzing, rapport op locatie, factuur
ERP-onderhoudsmodule	Bedrijven die voorraad, inkoop en boekhouding in één systeem doen	De koppeling van onderhoud met onderdelen, inkoop en kosten

Een servicebedrijf heeft beide nodig. Het apparaat staat bij de klant, dus kaart, garantie en onderhoudsplan zijn CMMS-werk. De monteur die erop af gaat, werkt met de werkorder, het mobiele rapport en de handtekening van de klant uit het FSM. Meer daarover in Wat is buitendienstbeheersoftware?.

Welke kengetallen volgt een CMMS?

De werkorders en onderhoudsgegevens in een CMMS zijn genoeg om te berekenen hoe vaak een machine uitvalt en hoe lang de reparatie duurt. Dit zijn de kengetallen die teams het vaakst volgen.

Kengetal	Berekening	Wat het laat zien
MTBF (gemiddelde tijd tussen storingen)	Totale bedrijfstijd / aantal storingen	Hoe vaak de machine uitvalt
MTTR (gemiddelde reparatietijd)	Totale reparatietijd / aantal reparaties	Hoe snel de machine na een storing weer draait
Uitvoeringsgraad preventief onderhoud	Op tijd uitgevoerd gepland onderhoud / gepland onderhoud	Of het onderhoudsplan wordt nageleefd
Ongeplande stilstand	Totale tijd dat de machine door storingen stilstond	Het effect van storingen op productie of dienstverlening
Openstaande werkorders	Aantal open en achterstallige werkorders	Of het team het werk bijhoudt

Een compressor draaide 700 uur in 30 dagen en viel twee keer uit: de MTBF is 350 uur. Duurden de twee reparaties samen 6 uur, dan is de MTTR 3 uur. Daalt de MTBF, dan kijk je naar het onderhoudsinterval; stijgt de MTTR, naar de onderdelen- en personeelsplanning.

Wat vraag je voordat je overstapt op een CMMS?

Om te bepalen of een CMMS nodig is, raadt de FEMP-gids aan eerst naar de huidige gang van zaken te kijken en deze vragen te stellen. Zijn de antwoorden vaag, dan is het tijd om de onderhoudsgegevens in één systeem te brengen.

Hoe worden werkorders geopend en gevolgd, en hoe controleer je dat het werk goed is gedaan?
Kun je vinden wanneer een machine voor het laatst is onderhouden, door wie en in welke staat?
Hoe wordt de voorraad reserveonderdelen beheerd: is er overvoorraad, of wacht je steeds op onderdelen?
Liggen onderhoudsprocedures, handleidingen en garantiedocumenten geordend op één plek?
Waar zoek je je apparatenlijst op als je rapporteert of plant?

De zeven criteria om de software te kiezen en de stappen weg van spreadsheets staan in de gids CMMS-software voor het mkb.

Hoe regelt PureField CMMS-werk?

In de module buitendienst van PureField begint het onderhoudsrecord met een apparaatkaart met QR-code. De kaart bevat de garantie, de volgende onderhoudsdatum, documenten en de servicehistorie. Afhankelijk van je bedrijf is het apparaat een installatie bij de klant of een machine in je eigen bedrijf.

Onderhoudsherinnering: Als de volgende onderhoudsdatum op de apparaatkaart nadert, gaat er een herinneringsmail naar de klant en het serviceteam; de werkorder opent je team.
Serviceaanvraag en werkorder: Interne en klantaanvragen worden aan een werkorder gekoppeld; aanvragen van buiten worden een serviceaanvraag of gaan direct naar een werkorder.
Rapport op locatie: De monteur scant in de mobiele app de QR-code van het apparaat en sluit het rapport af met foto's, een checklist en handtekeningen. Het afgeronde rapport gaat als pdf per e-mail de deur uit, en de factuur wordt vanuit het rapport gemaakt.
Servicevoertuigen: Voertuigtoewijzing en voertuigonderhoud staan in dezelfde module.
Van verkoop naar onderhoud: Het verkoopteam maakt apparaatkaarten aan vanuit offerteregels, zodat de onderhoudshistorie van verkochte apparatuur op de klantkaart staat.

Onderbouwing

FEMP-gids voor bedrijfsvoering en onderhoud, Release 3.0 (Amerikaans ministerie van Energie, 2010): Definitie van een CMMS (§4.1), vragen om de behoefte te bepalen (§4.2), typische CMMS-functies (§4.3), de taak van het CMMS om informatie te verzamelen en op te slaan (§4.4), definities van reactief, preventief en voorspellend onderhoud en hun besparingsmarges (§5.2–5.4). Bron: pnnl.gov
QR-apparaatkaart: De apparaatkaart wordt aangemaakt met QR-code, documenten, garantie en onderhoudsdatum.
Onderhoudsherinnering per e-mail: Op basis van de volgende onderhoudsdatum gaat een herinnering naar klant en serviceteam; het team opent de werkorder.
Servicerapport en factuur: Het afgeronde rapport gaat als pdf per e-mail de deur uit; de factuur wordt gemaakt vanuit het afgeronde servicerapport.

Maak in PureField kaarten aan voor een paar van je machines en vul hun volgende onderhoudsdatum in. Demo plannen of probeer 7 dagen gratis.

Veelgestelde vragen

Waar staat CMMS voor?

CMMS staat voor computerized maintenance management system, in het Nederlands een computergestuurd onderhoudsbeheersysteem. Je hoort ook onderhoudsbeheersoftware of onderhoudsplanningssoftware.

Is een CMMS hetzelfde als onderhoudsplanningssoftware?

Meestal beschrijven ze dezelfde behoefte. Onderhoudsplanningssoftware legt de nadruk op het plan en de herinneringen; een CMMS voegt daar werkorders, reserveonderdelen, kosten en rapportages aan toe.

Moet een servicebedrijf een CMMS of buitendienstsoftware gebruiken?

Een bedrijf dat apparatuur van klanten onderhoudt, heeft beide nodig. De apparaatkaart en het onderhoudsplan komen uit het CMMS; de serviceaanvraag, de monteurtoewijzing en het ondertekende rapport op locatie uit de buitendienstsoftware. In PureField hangen die gegevens aan dezelfde klantkaart.

Welke gegevens heb je nodig om met een CMMS te beginnen?

Per machine zijn naam, serienummer, locatie, laatste onderhoudsdatum en onderhoudsinterval een goed begin. Einddatum van de garantie, handleidingen en eerdere servicerapporten kunnen later volgen. Begin met kritieke apparatuur en breid de lijst uit, dan blijft de invoer behapbaar.

Hoe bereken je MTBF en MTTR?

MTBF is de totale bedrijfstijd gedeeld door het aantal storingen; MTTR is de totale reparatietijd gedeeld door het aantal reparaties. Een machine die 700 uur draaide en twee keer uitviel, heeft een MTBF van 350 uur; duurden de twee reparaties samen 6 uur, dan is de MTTR 3 uur.