Satın alma rehberi, Platform
LIMS nasıl seçilir? Laboratuvar yazılımı seçerken sorulacak sorular
- Yazar
- PureField
- Yayın
- Güncelleme
LIMS seçerken önce yazılımın ISO/IEC 17025'in kayıt kurallarını kendisinin uygulayıp uygulamadığına bakın: sonucu giren kişi aynı sonucu onaylayabiliyor mu, e-imza kaydın o anki haline bağlı mı, her değişiklik gerekçesiyle denetim izine yazılıyor mu. Ardından ölçüm belirsizliği, iç kalite kontrol, cihaz bağlantısı, kurulum seçeneği ve yapay zeka asistanının yetki kuralları gelir.
LIMS'e ne zaman geçmek gerekir?
LIMS ihtiyacı genellikle kayıtlar birden fazla yere dağıldığında ortaya çıkar. Numune kabulde Excel'e bir satır açılıyor, sonuç cihaz çıktısından elle yazılıyor, rapor Word şablonunda hazırlanıyor. Denetimden önce kalite yöneticisi kalibrasyon sertifikalarını, eğitim kayıtlarını ve DÖF formlarını klasörlerden topluyor.
Akreditasyona hazırlanan, kapsamını genişleten ya da ikinci bir şube açan laboratuvar için bu dağınıklık denetimde görünür hale gelir. ISO/IEC 17025, laboratuvarın kullandığı LIMS'in işlevlerini devreye almadan önce geçerli kılmasını da ister (§7.11.2). Bu yüzden seçim, satıcıya doğru soruları sormakla başlar.
Kayıt bütünlüğü için hangi sorular sorulmalı?
İlk sorular, yazılımın kayıt kurallarını kullanıcıya bırakmadan kendisinin uygulayıp uygulamadığıyla ilgilidir. Bir kuralı yalnızca prosedürde yazmak denetimde yeterli kanıt olmayabilir; kural yazılımda kilitliyse kanıt ekranda gösterilir.
| Satıcıya sorun | Neden önemli | ISO/IEC 17025 |
|---|---|---|
| Sonucu giren kişi aynı sonucu onaylayabiliyor mu? | Sonuçlar yayımlanmadan önce gözden geçirilip onaylanmalı | §7.8.1.1 |
| E-imza kaydın o anki haline bağlı mı? Kayıt sonra değişirse imzaya ne olur? | Kaydı kimin, hangi veriyle kontrol ettiği kanıtlanabilmeli | §7.5.1 |
| Değişiklik önceki ve sonraki değer, gerekçe ve sunucu saatiyle kaydediliyor mu? | Teknik kayıtlardaki değişiklik ilk haline kadar izlenebilmeli | §7.5.2, §8.4 |
| Onaylı bir sonuç düzeltilince ilk kayıt saklanıyor mu? | Hem ilk hem düzeltilmiş veri saklanmalı | §7.5.2 |
| Sonuç onaylama yetkisi metot bazında, kişiye mi veriliyor? | Yetkilendirme belirli faaliyetler için yapılmalı | §6.2.6 |
| Analize kalibrasyonu geçmiş bir cihaz eklenebiliyor mu? | Cihaz kullanılmadan önce kalibrasyonu doğrulanmalı | §6.4 |
Ölçüm ve kalite kontrolde neye bakılmalı?
İkinci grup soru, sonucun güvenilirliğini gösteren hesapların yazılımda yapılıp yapılmadığıdır. Bu hesaplar dışarıda Excel'de yapılıyorsa formül doğrulaması da laboratuvara kalır.
- Ölçüm belirsizliği hangi yaklaşımla hesaplanıyor (Nordtest, GUM) ve rapora taşınıyor mu?
- Uygunluk beyanında karar kuralı (ör. ILAC-G8) belirsizliği hesaba katıyor mu?
- İç kalite kontrol kartı kendiliğinden çiziliyor mu? Westgard kuralları, EWMA ya da CUSUM uyarısı var mı?
- Metot kontrol dışıyken sonuç onayı ne oluyor?
- Yeterlilik testi skorları (z, z′, ζ, En) hesaplanıyor mu? TÜRKAK'ın F704-001 listesi dışa aktarılabiliyor mu?
- Rapora TÜRKAK'ın akreditasyon atfı ve marka kuralları uygulanıyor mu? Müşteri raporun geçerliliğini doğrulayabiliyor mu?
Cihaz, saha ve müşteri bağlantılarında neye bakılmalı?
Üçüncü grup soru, verinin laboratuvara nasıl girdiği ve nasıl çıktığıdır. Elle yazılan her değer bir aktarım hatası ihtimalidir.
- Hangi terazi ve cihazlar doğrudan bağlanıyor? Cihazın ham çıktısı değiştirilmeden saklanıyor mu?
- Bağlantısı olmayan cihazın değeri nasıl giriliyor?
- Sahada alınan numune internet olmadan kaydedilebiliyor mu?
- Müşteri numunesinin durumunu ve raporunu bir portaldan görebiliyor mu? Girişleri ve indirmeleri kayıtlı mı?
- Kendi sistemlerinize veri aktarmak için bir API var mı?
- Yazılım bulutta mı çalışıyor, kendi sunucunuza mı kuruluyor? Bulutsa veri merkezi nerede?
- Çok şubeli yapıda yetki ve numune numarası şube bazında yönetilebiliyor mu?
Yapay zeka asistanı için hangi sorular sorulmalı?
Yapay zeka asistanında ilk soru, asistanın kayıtları kimin yetkisiyle okuduğudur. Asistan oturum açan kişinin göremediği bir kaydı görebiliyorsa, müşteri kimliği ya da personel dosyası gibi bilgiler yanlış kişiye ulaşabilir.
- Asistan kayıtları oturum açan kişinin yetkisiyle mi okuyor?
- Kayıt oluşturma, onay ve e-imza kimde? Asistanın önerisi nasıl kayda dönüşüyor?
- Denetim provasındaki derece ve puan gibi sonuçlar kodla mı, modelle mi hesaplanıyor?
- Yanıt hangi kayıtlara ve hangi doküman sayfasına dayandığını gösteriyor mu?
- Hangi model sağlayıcıları kullanılabiliyor? Laboratuvar kendi anahtarını bağlayabiliyor mu?
- Asistan bulutta mı, kendi sunucu kurulumunda mı çalışıyor?
Demoda neyi denemelisiniz?
Demoda satıcının hazır senaryosunu izlemek yerine kendi işinizi yürütün. Şu beş deneme, yukarıdaki soruların cevabını ekranda gösterir:
- Kendi numune türünüze yakın bir numuneyi kabulden imzalı rapora kadar yürütün.
- Sonucu giren kullanıcıyla aynı sonucu onaylamayı deneyin.
- Onaylı bir sonucu düzeltin ve denetim izinde ne yazdığına bakın.
- Kalibrasyonu geçmiş bir cihazı analize eklemeyi deneyin.
- Asistandan YGG gündemi ve denetim provası isteyin; yanıtın hangi kayıtlara dayandığına bakın.
PureField LIMS bu sorulara nasıl cevap verir?
PureField LIMS deney, kalibrasyon ve tıbbi laboratuvarlar için ISO/IEC 17025 ve ISO 15189 gereklilikleriyle uyumlu çalışan bir laboratuvar bilgi yönetim sistemidir. Kurallar veritabanında uygulanır; değişiklik hangi ekrandan yapılırsa yapılsın aynı kural işler.
| Soru | PureField LIMS |
|---|---|
| Dört göz | Sonucu onaylayan kişi, onu giren kişiden her zaman farklıdır; kural kilitlidir |
| E-imza | Gözden geçirme, onay ve rapor yayımında parola yeniden istenir; imza kaydın o anki haline bağlanır, kayıt değişirse imza geçersiz olur |
| Denetim izi | Önceki ve sonraki değer, gerekçe ve sunucu saati; kayıtlar SHA-256 zinciriyle bağlıdır, zincir ekrandan doğrulanır |
| Düzeltme | Onaylı sonuç gerekçe ve imzayla geçersiz kılınır, ilk kayıt saklanır |
| Cihaz | Analize yalnızca kalibrasyonu geçerli ve hizmetteki cihaz eklenir |
| Belirsizlik ve karar kuralı | Nordtest ve GUM; uygunluk kararı ILAC-G8'e göre belirsizliği hesaba katar |
| İç kalite kontrol | Westgard, EWMA, CUSUM; metot kontrol dışıysa onay, ihlal değerlendirildikten sonra açılır |
| Yeterlilik testleri | z, z′, ζ, En skorları; F704-001 listesi CSV olarak |
| Rapor | Onaylı sonuçlardan, e-imzayla; TÜRKAK atıf ve marka kuralları kendiliğinden uygulanır, QR kod doğrulama sayfasını açar |
| Cihaz bağlantısı | Edge ajanı Mettler Toledo (MT-SICS), Sartorius (SBI) ve CSV çıktısı veren cihazları bağlar, ham çıktı değiştirilmeden saklanır; bağlantısız cihazın ekranı fotoğraftan okunur, analist değerleri fotoğrafla karşılaştırıp kaydeder |
| Saha ve müşteri | Android ve iOS saha uygulaması internetsiz kaydeder; müşteri portalında girişler ve indirmeler denetim izine yazılır; salt okunur REST API (OpenAPI 3.1) |
| Kurulum | Bulut: Google Cloud, Hollanda (europe-west4). Kendi sunucu: Linux (Docker) ya da Windows Server, internetsiz |
| AI asistan | Oturum açan kişinin yetkisiyle okur; kayıt, onay ve imza yetkili kişide; derece ve puan kodla hesaplanır; bulut sürümünde, kendi anahtar seçeneğiyle (Anthropic, OpenAI, Google Gemini, Azure OpenAI, OpenAI uyumlu) |
Bu listeyi kendi numune türünüzle denemek için PureField LIMS hesap talebi oluşturun.
